Το πλούσιο πολιτιστικό απόθεμα του «Ανοικτού Μουσείου» που τα τελευταία χρόνια αποδίδεται στη Μάνη, περιλαμβάνει πολλές κατηγορίες ευρημάτων από την παλαιολιθική, νεολιθική, αρχαία, μεσαιωνική και νεότερη περίοδο.

Η ανθρώπινη παρουσία στη Μάνη είναι πανάρχαια, αφού βρέθηκαν λιθοποιημένοι ανθρώπινοι σκελετοί 300.000 περίπου ετών και ανθρώπινα εργαλεία 1.000.000 ετών. Συστηματικές παλαιοανθρωπολογικές έρευνες στη θέση «Απήδημα» και την ευρύτερη περιοχή Αρεοπόλεως Λακωνίας, τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια έχουν δώσει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον σύμπλεγμα ευρημάτων ενιαίας παλαιολιθικής κατοίκησης στο γεωγραφικό χώρο της δυτικής Μάνης.

Από την 3^η και 2^η χιλιετία π.Χ. έχουν διαπιστωθεί αρκετοί οικισμοί σε χαμηλούς λόφους και σε πεδινά εδάφη. Από τη μυκηναϊκή περίοδο, οπότε κυριαρχούσαν οι Αχαιοί, έχουν εντοπιστεί σημαντικά ευρήματα σε 20 τουλάχιστον τοποθεσίες. Στην περίοδο του Τρωικού πολέμου μνημονεύονται 8 πόλεις στο χώρο της Μάνης.

Το 195 π.Χ. ιδρύεται ο ιδιότυπος πολιτικός οργανισμός από 24 πόλεις με την ονομασία «Κοινόν των Λακεδαιμονίων». Στα ρωμαϊκά χρόνια (21μ.Χ.) ο αυτοκράτορας Αύγουστος αναμορφώνει το «Κοινόν» με το όνομα «Κοινόν των Λακεδαιμονίων», ομοσπονδία από 18 πόλεις, η οποία διατηρήθηκε μέχρι τα χρόνια του Διοκλητιανού με το όνομα «Κοινόν των Ελευθερολακώνων» και έζησε ως τα μέσα του 300 μ.Χ. αι.

Το 802-812μ.Χ. Ιδρύεται το «Θέμα του Μοριά» από τον αυτοκράτορα Νικηφόρο τον Α'. Στην έκθεση του Λέοντος ΣΤ΄ του Σοφού μνημονεύεται για πρώτη φορά η επισκοπή Μαΐνης, ότι ήταν από τις αρχαιότερες του Μοριά και ανήκε στην Μητρόπολη Κορίνθου. Η πιο σημαντική εκδοχή, για το πότε και πως δόθηκε το όνομα Μάνη, είναι εκείνη που παραπέμπει στο κτίσιμο του περίφημου κάστρου της Μαΐνης, που έχτισε ο Μαΐνης δηλαδή ο αρχιτέκτονας.

Στους αιώνες που ακολουθούν οι Ελευθερολάκωνες αποσύρονται στα ορεινά του Ταϋγέτου, γιατί οι θαλασσοκράτορες Άραβες σπέρνουν τον όλεθρο στα ελληνικά παράλια. Δημιουργούν χωριά και συνοικισμούς, στους οποίους παραμένουν για χίλια χρόνια. της Μάνης και μας δείχνουν την εξέλιξη της παραδόσεως αυτής.

Κατά τη Φραγκοκρατία οι Φράγκοι κατασκεύασαν και διατήρησαν για μικρό χρονικό διάστημα στη κατοχή τους το κάστρο του Πασσαβά, κοντά στο Γύθειο, του Λεύκτρου κοντά στη Στούπα, ενώ κατασκεύασαν ή επισκεύασαν το κάστρο της Μαΐνης.

Αργότερα η λέξη Μάνη σήμαινε συχνά τον τόπο όπου έζησαν ελεύθεροι άνθρωποι κατά την περίοδο της δουλείας. Οι Οθωμανοί βρήκαν τη Μάνη ήδη ελεύθερη, ένοπλη και αποφασισμένη να προβάλλει και κατά των Τούρκων την ίδια πεισματική αντίσταση που είχε αντιτάξει και κατά των Ενετών, αλλά και άλλων.

Οι Μανιάτες βρίσκονται σε συνεχή πόλεμο κατά των Τούρκων, ορισμένες φορές βοηθούμενοι από Ενετούς, Βενετούς ή Ρώσους. Στη Μονή Δεκούλου, κοντά στο Οίτυλο, υπογράφτηκε το 1770 η συμφωνία για την αποτυχημένη επανάσταση των Ελλήνων, γνωστή ως Ορλοφικά.

«Της Μάνης πετρουτά βουνά
Κλάψτε και θρηνήσετε
Γιατί εχάθη ο Διγενής
Ο Μπέη μας ο ευγενής…»

μοιρολογούσαν οι Μανιάτισσες το Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, τελευταίο Μπέη της Μάνης και ηγετική φυσιογνωμία του Αγώνα. Το ισχυρό γένος των Μαυρομιχαλαίων προσέφερε στην Επανάσταση χρήματα, άνδρες και 48 μέλη του, από τα οποία κανένα δεν σκοτώθηκε στη Μάνη. Η δύναμη και η επιρροή της πατριάς αντικατροπίζεται στα κτίρια και τους πύργους, κυρίως στο Παλάτι, το οχυρό που έκτισε ο Πετρόμπεης αντικριστά στη θάλασσα στο Λιμένι, το επίνειο της Αρεόπολης.

Για χάρη των Μαυρομιχαλαίων η Τσίμοβα ονομάστηκε Αρεόπολη, δηλαδή πόλη του Άρη θεού του πολέμου. Από την εκκλησία των Ταξιαρχών ξεκίνησε η κήρυξη του πολέμου κατά των Τούρκων στις 17 Μαρτίου του 1821 και ο Πετρόμπεης με τους Μανιάτες συνάντησαν στη Καρδαμύλη τις δυνάμεις των Τρουπάκηδων, το Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και με άλλους καπεταναίους βάδισαν προς τη Καλαμάτα για να την απελευθερώσουν, δίνοντας φτερά στο νεογέννητο Αγώνα.

Η σημαία των επαναστατών ήταν λευκή με γαλάζιο σταυρό στη μέση. Στην επάνω πλευρά έγγραφε: <<ΝΙΚΗ Η ΘΑΝΑΤΟΣ>> ΝΙΚΗ και όχι ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, γιατί η Μάνη ήταν πάντα Ελεύθερη, ενώ στη κάτω πλευρά είχε αναγραφεί το αρχαίο και ένδοξο: <<ΤΑΝ Η ΕΠΙ ΤΑΣ>>.

Ιστορική είναι η μάχη της Βέργας, όπου ο Ιμπραήμ ακούγοντας το νέο «Μολών Λαβέ», από τους Μανιάτες, χάνει τα 2/3 του στρατού του, ενώ τον κατατροπώνουν και οι γυναίκες του Δυρού που με δρεπάνια και ξύλα, τον πετούν στην θάλασσα, στη προσπάθειά του για απόβαση.

Λίγες ημέρες μετά ο Ιμπραήμ επιτέθηκε στο Μαλεύρι και οι Μανιάτες τον σταμάτησαν μετά από τριήμερη μάχη στον ιστορικό Πολυτσάραβο που έκτοτε ονομάστηκε Πολυάραβος.

Οι τρεις προτομές που στήθηκαν το Νοέμβριο στους Πάνω Μπουλαριούς, του καπετάν Ταΰγετου (Θεόδωρου Μαντούβαλου), του καπετάν Νίκου της Αγιά Μαρίνας (Νικόλαου Μαντούβαλου) και του Γιώργου Φραγκογιάννη, οπλαρχηγού Ανατολικής Μακεδονίας, μνημονεύουν τη σημαντική προσφορά των Μανιατών και στο Μακεδονικό Αγώνα (1904 – 1907)

Οι Μανιάτες πολέμησαν ηρωικά και σε όλους τους αγώνες της πατρίδας μας, στη Θεσσαλία, στην Ήπειρο, στη Κρήτη όπου τρεις γενιές Πετροπουλάκηδων, παππούς, γιός και εγγονός, πολεμούσαν ταυτόχρονα, Μικρά Ασία, Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, στη Κύπρο όπου έπεσε ο ήρωας Σταυριανάκος, αλλά και στα Ίμια με το τελευταίο νεκρό ήρωα τον Αντώνη Βλαχάκο.

Η Ιστορία της Μάνης, αποτυπώθηκε στο τοπίο της με κάστρα, χωριά με κλειστά σπίτια-πύργους (τα Πυργόσπιτα), Χριστιανικές Εκκλησίες του 9ου,10ου και 11ου αιώνα, από τις αρχαιότερες στην Πελοπόννησο κ.α.

Σχετικοί σύνδεσμοι:
Δήμος Οιτύλου http://www.dimosoitilou.gr
Ιστοσελίδα της Μάνης http://www.mani.org.gr
Μέδικοι - Γιατριάνοι Οιτύλου http://www.mani.org.gr/medikoi
Σύλλογος "Άγιος Δημήτριος Κιππούλας http://www.mani.org.gr/kippoula